Αυτονομία ηλεκτρικού: WLTP και πραγματική, χειμώνα και καλοκαίρι
Η αυτονομία είναι το πρώτο νούμερο που κοιτάμε όταν διαλέγουμε ηλεκτρικό και, συχνά, η πρώτη απογοήτευση μετά την αγορά. Ο κατάλογος γράφει 450 km και ο υπολογιστής ταξιδιού δείχνει 330 στην εθνική. Δεν φταίει απαραίτητα το αυτοκίνητο. Το επίσημο νούμερο μετριέται σε συγκεκριμένες συνθήκες, και η καθημερινή χρήση στην Ελλάδα μπορεί να απέχει αρκετά από αυτές. Παρακάτω εξηγούμε γιατί συμβαίνει και τι να περιμένετε στην πράξη.
Τι είναι το WLTP
Το WLTP είναι η ευρωπαϊκή διαδικασία μέτρησης κατανάλωσης και αυτονομίας. Γίνεται σε εργαστήριο, πάνω σε κυλίνδρους, με ένα τυποποιημένο πρόγραμμα οδήγησης που περιλαμβάνει πόλη, επαρχιακό και λίγο αυτοκινητόδρομο. Σε γενικές γραμμές:
- η μέση ταχύτητα είναι γύρω στα 47 km/h,
- η μέγιστη φτάνει περίπου τα 131 km/h, και μόνο για λίγα λεπτά,
- η θερμοκρασία είναι κοντά στους 23 °C,
- κλιματισμός και θέρμανση μένουν κλειστά.
Ως μέτρο σύγκρισης ανάμεσα σε αυτοκίνητα είναι δίκαιο, γιατί όλα μετριούνται με τον ίδιο τρόπο. Δεν σας λέει όμως τι θα κάνετε εσείς στην Αθηνών–Λαμίας τον Ιούλιο.
Γιατί η πραγματική αυτονομία διαφέρει
Η ταχύτητα μετράει περισσότερο από όλα
Η αεροδυναμική αντίσταση αυξάνεται με το τετράγωνο της ταχύτητας. Στα ηλεκτρικά, που είναι πολύ αποδοτικά στις χαμηλές ταχύτητες, αυτό φαίνεται έντονα:
- Στα 90 km/h ένα μέσο ηλεκτρικό καίει περίπου 14–16 kWh/100 km.
- Στα 130 km/h, το όριο στους ελληνικούς αυτοκινητόδρομους, η κατανάλωση ανεβαίνει περίπου στις 20–24 kWh/100 km.
Έτσι, στον αυτοκινητόδρομο η αυτονομία είναι συνήθως 25–35% χαμηλότερη από το WLTP. Τα αυτοκίνητα με καλή αεροδυναμική, όπως τα χαμηλά sedan, χάνουν λιγότερο, ενώ τα ψηλά και τετράγωνα SUV χάνουν περισσότερο.
Στην πόλη ισχύει το ανάποδο απ' ό,τι στη βενζίνη. Με χαμηλές ταχύτητες και ανακτητική πέδηση, πολλά ηλεκτρικά πιάνουν ή ξεπερνούν την αυτονομία WLTP στο αστικό κομμάτι.
Το κρύο του χειμώνα
Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου αποδίδουν χειρότερα στο κρύο, και η θέρμανση της καμπίνας παίρνει ενέργεια από την ίδια μπαταρία. Ένα θερμικό αυτοκίνητο ζεσταίνει την καμπίνα με τη θερμότητα που χάνει ο κινητήρας· το ηλεκτρικό δεν έχει τέτοια «δωρεάν» θερμότητα.
Ο ελληνικός χειμώνας διαφέρει πολύ από περιοχή σε περιοχή:
- Αθήνα, Πελοπόννησος, νησιά: ήπιος χειμώνας, απώλεια συνήθως 10–15%.
- Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Ιωάννινα: πιο κρύες μέρες, απώλεια 15–25%.
- Φλώρινα, Κοζάνη, ορεινά: με θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν η απώλεια μπορεί να ξεπεράσει το 30%, ειδικά σε μικρές διαδρομές, όπου η καμπίνα και η μπαταρία δεν προλαβαίνουν να ζεσταθούν.
Οι μικρές διαδρομές με κρύο αυτοκίνητο βγαίνουν οι πιο «ακριβές», γιατί μεγάλο μέρος της ενέργειας πηγαίνει στο αρχικό ζέσταμα.
Ζέστη και κλιματισμός
Το καλοκαίρι το πρόβλημα αλλάζει μορφή. Ο κλιματισμός ενός ηλεκτρικού δουλεύει με ηλεκτρικό συμπιεστή και τραβάει συνήθως 1–3 kW όσο ψύχει, περισσότερο στην αρχή, όταν το αυτοκίνητο έχει μείνει στον ήλιο. Πάνω από τους 35 °C το σύστημα ψύχει επιπλέον και την μπαταρία.
Στην πράξη:
- Στον αυτοκινητόδρομο ο κλιματισμός κοστίζει λίγες ποσοστιαίες μονάδες, γιατί η κίνηση ήδη καίει πολλή ενέργεια.
- Στην πόλη, με μέση ταχύτητα 20–25 km/h και πολλή ώρα στην κίνηση, μπορεί να ανεβάσει την κατανάλωση ανά χιλιόμετρο πολύ περισσότερο, συχνά κατά 15–25%.
- Ακόμα και παρκαρισμένο στον ήλιο, ένα ηλεκτρικό με ενεργή προστασία από υπερθέρμανση της καμπίνας μπορεί να καταναλώνει λίγη ενέργεια.
Γενικά πάντως, το καλοκαίρι η αυτονομία είναι καλύτερη απ' ό,τι τον χειμώνα.
Ανηφόρες και βουνά
Η ανηφόρα καίει ενέργεια και η κατηφόρα επιστρέφει ένα μέρος της μέσω της ανακτητικής πέδησης. Σε μια διαδρομή όπως Αθήνα–Τρίπολη, η κατανάλωση στο ανέβασμα είναι υψηλή, αλλά κάτι κερδίζετε πίσω στο κατέβασμα. Μην πανικοβάλλεστε όταν η εκτιμώμενη αυτονομία πέφτει γρήγορα στην ανηφόρα. Η πλοήγηση των περισσότερων ηλεκτρικών υπολογίζει πλέον και τις υψομετρικές διαφορές.
Άλλοι παράγοντες
- Χειμερινά ή φαρδιά ελαστικά και χαμηλή πίεση ανεβάζουν την κατανάλωση.
- Το βάρος, με πέντε επιβάτες και γεμάτο πορτμπαγκάζ, κάνει διαφορά, μικρότερη όμως από την ταχύτητα.
- Μια μπαγκαζιέρα οροφής ή σχάρα ποδηλάτων μπορεί να κόψει 10–25% στον αυτοκινητόδρομο.
- Ο αντίθετος αέρας και το βρεγμένο οδόστρωμα αυξάνουν την αντίσταση.
- Με τα χρόνια η μπαταρία γερνά και η χωρητικότητα μειώνεται λίγο. Δείτε τον οδηγό για την μπαταρία ηλεκτρικού.
Τι να περιμένετε: ενδεικτικός πίνακας
Τα ποσοστά είναι ενδεικτικά, για ένα τυπικό compact ηλεκτρικό, και δείχνουν τι μέρος της αυτονομίας WLTP θα πετύχετε.
| Συνθήκες | Ποσοστό του WLTP (περίπου) | Παράδειγμα με WLTP 450 km |
|---|---|---|
| Πόλη, 15–25 °C | 95–110% | 430–500 km |
| Επαρχιακός δρόμος, 80–90 km/h, ήπιος καιρός | 90–100% | 400–450 km |
| Πόλη, καλοκαίρι 35–40 °C με κλιματισμό | 80–90% | 360–400 km |
| Αυτοκινητόδρομος 120 km/h, ήπιος καιρός | 70–80% | 315–360 km |
| Αυτοκινητόδρομος 130 km/h, καλοκαίρι | 65–75% | 290–340 km |
| Αυτοκινητόδρομος 130 km/h, χειμώνας 0–5 °C | 55–65% | 250–290 km |
Στο ταξίδι, επίσης, σπάνια χρησιμοποιείτε όλη την μπαταρία: ξεκινάτε στο 80–100% και φτάνετε στον φορτιστή με 10–15%. Η «χρήσιμη» απόσταση ανάμεσα στις στάσεις είναι γύρω στο 70% της πραγματικής αυτονομίας. Για τον σχεδιασμό, δείτε τον οδηγό ταξίδι με ηλεκτρικό.
Αξίζει η αντλία θερμότητας;
Η αντλία θερμότητας δουλεύει όπως ένα κλιματιστικό στη θέρμανση: «μεταφέρει» θερμότητα από τον έξω αέρα αντί να την παράγει με αντίσταση. Για να ζεστάνει το ίδιο την καμπίνα, θέλει συνήθως δύο έως τρεις φορές λιγότερη ενέργεια από μια απλή ηλεκτρική αντίσταση.
Για την Ελλάδα:
- Βόρεια Ελλάδα, ορεινές περιοχές, πολλά ταξίδια τον χειμώνα: αξίζει σχεδόν πάντα, και η διαφορά στη χειμερινή αυτονομία μπορεί να είναι αισθητή.
- Αθήνα, νότια Ελλάδα, νησιά: χρήσιμη, όχι όμως απαραίτητη. Αν κοστίζει ακριβά ως έξτρα, δεν θα σας λείψει πολύ.
Πολλά καινούργια μοντέλα τη φέρνουν πλέον στάνταρ. Ελέγξτε τον εξοπλισμό στη σελίδα κάθε μοντέλου, στις τιμές και προδιαγραφές.
Πρακτικές συμβουλές για περισσότερα χιλιόμετρα
- Χαλαρώστε λίγο στον αυτοκινητόδρομο. Από τα 130 στα 115–120 km/h κερδίζετε αισθητή αυτονομία και χάνετε ελάχιστα λεπτά σε μια διαδρομή 200 km. Συχνά γλιτώνετε και μία στάση για φόρτιση.
- Κάντε preconditioning όσο είστε στην πρίζα. Τον χειμώνα ζεστάνετε και το καλοκαίρι δροσίστε την καμπίνα πριν φύγετε, με ρεύμα από τον φορτιστή και όχι από την μπαταρία.
- Προτιμήστε τα θερμαινόμενα καθίσματα και το τιμόνι. Ζεσταίνουν εσάς και όχι όλη την καμπίνα, με πολύ λιγότερη ενέργεια.
- Το καλοκαίρι παρκάρετε στη σκιά και βάλτε κουρτινάκι στο παρμπρίζ. Όσο λιγότερο ζεσταθεί η καμπίνα, τόσο λιγότερο θα δουλέψει ο κλιματισμός στην εκκίνηση.
- Ελέγχετε την πίεση των ελαστικών κάθε μήνα.
- Αξιοποιήστε την ανακτητική πέδηση και, αν το αυτοκίνητο το έχει, την οδήγηση one-pedal στην πόλη.
- Βγάλτε τη μπαγκαζιέρα όταν δεν τη χρειάζεστε.
- Εμπιστευτείτε την πλοήγηση του αυτοκινήτου στα ταξίδια: υπολογίζει υψομετρικά και θερμοκρασία και, σε πολλά μοντέλα, προθερμαίνει την μπαταρία πριν από τον ταχυφορτιστή.
- Μην κυνηγάτε το 100% κάθε μέρα. Για τις καθημερινές μετακινήσεις το 80% φτάνει. Πριν από ταξίδι, η φόρτιση στο 100% είναι εντάξει. Ορισμένες μπαταρίες LFP μάλιστα θέλουν να φτάνουν τακτικά στο 100%, οπότε ακολουθήστε τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Πόση αυτονομία χρειάζεστε στην πράξη
Οι περισσότεροι οδηγοί κάνουν λίγες δεκάδες χιλιόμετρα τη μέρα. Για τέτοια χρήση, ακόμα και ένα ηλεκτρικό με 250–300 km πραγματικής αυτονομίας είναι υπεραρκετό, αρκεί να φορτίζετε στο σπίτι ή στη δουλειά. Η μεγάλη αυτονομία μετράει κυρίως αν:
- ταξιδεύετε συχνά σε εθνικές οδούς,
- δεν έχετε σταθερό σημείο φόρτισης,
- μένετε σε κρύα περιοχή ή σε νησί με λίγους φορτιστές (δείτε και τον οδηγό για ηλεκτρικό στα νησιά).
Μεγαλύτερη μπαταρία σημαίνει και ακριβότερο, βαρύτερο αυτοκίνητο. Αν δεν τη χρειάζεστε, πληρώνετε για χιλιόμετρα που δεν θα κάνετε ποτέ. Για βοήθεια στην επιλογή, δείτε τον οδηγό ποιο ηλεκτρικό να αγοράσω και, για τις μονάδες, το kW και kWh.
Με δυο λόγια
Το WLTP είναι καλό για σύγκριση, όχι για υπόσχεση. Στην πόλη και με ήπιο καιρό μπορεί να το πιάσετε· στον αυτοκινητόδρομο με 130 km/h υπολογίστε περίπου το 65–75%· τον χειμώνα στη Βόρεια Ελλάδα, ακόμα λιγότερο. Ο μεγαλύτερος «κλέφτης» αυτονομίας είναι η ταχύτητα, ακολουθεί το κρύο, ενώ ο κλιματισμός του καλοκαιριού είναι μικρότερος εχθρός απ' όσο φαίνεται. Αν προσαρμόσετε λίγο την οδήγηση και σχεδιάζετε σωστά τα ταξίδια, η αυτονομία σπάνια θα σας δημιουργήσει πρόβλημα στην καθημερινότητα.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο μικρότερη είναι η πραγματική αυτονομία από το WLTP;
Με ήπιο καιρό και μικτή οδήγηση, η πραγματική αυτονομία είναι συνήθως 10–20% κάτω από το WLTP. Στον αυτοκινητόδρομο με 130 km/h η διαφορά φτάνει περίπου το 25–35%, και τον χειμώνα μπορεί να ξεπεράσει το 40%.
Μειώνει ο κλιματισμός την αυτονομία το καλοκαίρι;
Ναι, αλλά λιγότερο απ' όσο φοβούνται πολλοί. Στον αυτοκινητόδρομο κοστίζει συνήθως μερικές ποσοστιαίες μονάδες. Στην πόλη, όπου κινείστε αργά και περνάτε πολλή ώρα στο αυτοκίνητο, το ποσοστό ανεβαίνει.
Αξίζει η αντλία θερμότητας στην Ελλάδα;
Εξαρτάται από το πού μένετε. Στη Βόρεια Ελλάδα και στα ορεινά, με κρύους χειμώνες, μειώνει αισθητά την κατανάλωση για θέρμανση. Σε Αθήνα και νησιά, όπου ο χειμώνας είναι ήπιος, το όφελος είναι μικρότερο.
Είναι η αυτονομία στην πόλη μεγαλύτερη από τον αυτοκινητόδρομο;
Ναι, στα ηλεκτρικά ισχύει το ανάποδο απ' ό,τι στα βενζινοκίνητα. Στην πόλη οι ταχύτητες είναι χαμηλές και η ανακτητική πέδηση επιστρέφει ενέργεια σε κάθε φρενάρισμα, οπότε η αυτονομία μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει το WLTP.