Φόρτιση ηλεκτρικού σε πρίζα σούκο: ασφάλεια, χρόνοι, κίνδυνοι
Σχεδόν κάθε ηλεκτρικό αυτοκίνητο έρχεται, ή μπορεί να έρθει, με έναν φορητό φορτιστή που μπαίνει σε απλή πρίζα σούκο. Στο εξωτερικό τον λένε «granny charger», φορτιστή της γιαγιάς, γιατί είναι αργός αλλά βολικός. Όλοι ρωτάνε το ίδιο πράγμα: «Είναι ασφαλές να τον χρησιμοποιώ κάθε βράδυ;» Ναι, αν η εγκατάσταση είναι σε καλή κατάσταση και τηρείτε μερικούς βασικούς κανόνες. Παρακάτω θα βρείτε τις λεπτομέρειες.
Πώς λειτουργεί ο φορητός φορτιστής
Ο φορητός φορτιστής (Mode 2) είναι ένα καλώδιο με φις σούκο στη μία άκρη, βύσμα Type 2 στην άλλη και ένα κουτί ελέγχου στη μέση. Το κουτί αυτό:
- επικοινωνεί με το αυτοκίνητο και του λέει πόσο ρεύμα μπορεί να τραβήξει,
- έχει ενσωματωμένη προστασία διαρροής, συνήθως και για συνεχές ρεύμα (DC),
- στα καλά μοντέλα, έχει αισθητήρα θερμοκρασίας στο φις που ρίχνει ή κόβει τη φόρτιση αν αυτό ζεσταθεί.
Δεν είναι δηλαδή ένα απλό καλώδιο, αλλά ένας μικρός φορητός σταθμός φόρτισης. Γι' αυτό προτιμήστε τον φορτιστή του κατασκευαστή ή ένα επώνυμο, πιστοποιημένο μοντέλο, και όχι ό,τι φθηνότερο και ανώνυμο βρείτε.
Πόσο γρήγορα φορτίζει
Η πρίζα σούκο είναι ονομαστικά 16 A, αλλά οι περισσότεροι φορητοί φορτιστές περιορίζονται σκόπιμα στα 8–10 A. Ένα συνεχές φορτίο πολλών ωρών καταπονεί την πρίζα πολύ περισσότερο από ένα σίδερο ή μια ηλεκτρική σκούπα που δουλεύουν για λίγη ώρα.
| Ρύθμιση ρεύματος | Ισχύς (περίπου) | km ανά ώρα (περίπου) | km σε 10 ώρες |
|---|---|---|---|
| 6 A | 1,4 kW | 6–8 | 60–80 |
| 8 A | 1,8 kW | 9–11 | 90–110 |
| 10 A | 2,3 kW | 11–13 | 110–130 |
Τα χιλιόμετρα αφορούν αυτοκίνητο που καταναλώνει περίπου 16 kWh/100 km. Σε χαμηλή ισχύ οι απώλειες είναι αναλογικά μεγαλύτερες, γιατί τα ηλεκτρονικά του αυτοκινήτου καταναλώνουν ρεύμα όσο είναι «ξύπνια».
Μια μπαταρία 52 kWh θέλει περίπου 17–18 ώρες στα 10 A για να πάει από 10% σε 80% (περίπου 36 kWh). Από σχεδόν άδεια ως γεμάτη, πάνω από ένα εικοσιτετράωρο.
Οι πραγματικοί κίνδυνοι
Υπερθέρμανση της πρίζας
Αυτός είναι ο κύριος κίνδυνος. Μια πρίζα με δεκαετίες χρήσης, χαλαρές βίδες ή οξειδωμένες επαφές έχει αυξημένη αντίσταση. Με ένα ηλεκτρικό καλοριφέρ για μισή ώρα δεν θα το καταλάβετε. Με 10 A για 10 ώρες κάθε βράδυ όμως, η θερμότητα μαζεύεται: το πλαστικό αλλάζει χρώμα, οι επαφές χαλαρώνουν κι άλλο και, στη χειρότερη περίπτωση, η πρίζα λιώνει.
Το ίδιο ισχύει και για το φις: αν μπαίνει χαλαρά στην πρίζα, η επαφή δεν είναι καλή.
Παλιά καλωδίωση
Σε παλιά σπίτια, η πρίζα του γκαράζ μπορεί να είναι στην ίδια γραμμή με άλλες πρίζες, με λεπτότερο καλώδιο ή με ασφάλεια μεγαλύτερη από όση πρέπει. Τότε το πρόβλημα δεν είναι στην πρίζα αλλά μέσα στον τοίχο, εκεί που δεν φαίνεται.
Πέφτει ο γενικός διακόπτης
Σε μονοφασική παροχή 8 kVA, τα 2,3 kW του αυτοκινήτου μαζί με κουζίνα, θερμοσίφωνα και κλιματιστικά μπορεί να ρίξουν τον γενικό. Είναι ενόχληση, όχι κίνδυνος, αλλά σημαίνει ότι η εγκατάσταση δουλεύει στα όριά της.
Τι να ελέγξει ο ηλεκτρολόγος
Πριν αρχίσετε να φορτίζετε τακτικά, φωνάξτε έναν αδειούχο ηλεκτρολόγο να δει:
- Αν η πρίζα έχει δική της γραμμή. Ιδανικά να είναι μόνη της στο κύκλωμα, χωρίς άλλες καταναλώσεις.
- Το καλώδιο, που πρέπει να είναι τουλάχιστον 2,5 mm² για γραμμή πρίζας 16 A και σε καλή κατάσταση.
- Την ασφάλεια, δηλαδή αν ο μικροαυτόματος ταιριάζει στη γραμμή.
- Τον διαφορικό 30 mA, αν υπάρχει και αν λειτουργεί (πατήστε το κουμπί δοκιμής).
- Τη γείωση και την αντίστασή της. Χωρίς γείωση πολλοί φορητοί φορτιστές δεν ξεκινούν καν, και καλά κάνουν.
- Την ίδια την πρίζα. Αλλάξτε την με καινούργια, καλής ποιότητας. Υπάρχουν και πρίζες σούκο φτιαγμένες ειδικά για το συνεχές φορτίο των ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
- Αν η πρίζα είναι σε εξωτερικό χώρο, να είναι στεγανή (τουλάχιστον IP44) με καπάκι, και το κουτί του φορτιστή να μη μένει μέσα σε νερά.
Αν ο ηλεκτρολόγος βρει πρόβλημα στην καλωδίωση, η διόρθωση είναι συνήθως η ίδια δουλειά που θα χρειαζόταν και για ένα wallbox. Τότε κάντε μια σύγκριση κόστους πριν αποφασίσετε.
Μπαλαντέζα και πολύπριζο: όχι
Είναι ο πιο συχνός λόγος που μια κατά τα άλλα ασφαλής φόρτιση γίνεται επικίνδυνη.
- Οι μπαλαντέζες έχουν συνήθως λεπτό καλώδιο και πολλά σημεία επαφής, όπου μαζεύεται θερμότητα.
- Τα καρούλια, αν δεν τα ξετυλίξετε τελείως, λειτουργούν σαν πηνίο και ζεσταίνονται επικίνδυνα.
- Τα πολύπριζα δεν είναι φτιαγμένα για να περνούν 10 A από ένα σημείο επί ώρες.
- Οι αντάπτορες (π.χ. ταξιδιού) προσθέτουν ακόμα μία κακή επαφή.
Αν το καλώδιο του φορτιστή δεν φτάνει, η λύση είναι μια νέα πρίζα πιο κοντά στη θέση στάθμευσης, όχι μπαλαντέζα. Και μην αφήνετε το κουτί ελέγχου να κρέμεται από την πρίζα. Στηρίξτε το κάπου, ώστε το βάρος του να μην τραβάει το φις.
Στην καθημερινή φόρτιση
- Ξεκινήστε με χαμηλό ρεύμα (8 A) τις πρώτες φορές. Μετά από μία ώρα πιάστε το φις και την πρίζα. Αν είναι ζεστά, είναι φυσιολογικό. Αν καίνε, όχι.
- Ελέγχετε τακτικά για αλλαγή χρώματος, μυρωδιά από καμένο πλαστικό ή χαλάρωση. Με την παραμικρή ένδειξη, σταματήστε.
- Μη σκεπάζετε το κουτί και το καλώδιο με πράγματα ή χαλιά.
- Αν η εγκατάσταση είναι παλιά, κατεβάστε το μέγιστο ρεύμα AC από το αυτοκίνητο. Πολλά μοντέλα το επιτρέπουν από την οθόνη ή την εφαρμογή.
- Προγραμματίστε τη φόρτιση για τις ώρες μειωμένης χρέωσης, αν έχετε διζωνικό τιμολόγιο. Δείτε τον οδηγό πόσο κοστίζει η φόρτιση.
Η ενδιάμεση λύση: πρίζα CEE
Αν έχετε τριφασική παροχή ή μπορείτε να βάλετε βιομηχανική πρίζα CEE (μπλε μονοφασική ή κόκκινη τριφασική), υπάρχουν φορητοί φορτιστές που δίνουν 3,7 έως 11 kW χωρίς σταθερό wallbox. Βολεύουν σε εξοχικά ή σε όσους μένουν στο νοίκι. Θέλουν κι αυτοί σωστή γραμμή από ηλεκτρολόγο, αλλά φορτίζουν πολύ πιο γρήγορα από το σούκο και ζεσταίνουν λιγότερο τις επαφές.
Πότε αρκεί το σούκο
Η απλή πρίζα φτάνει αν:
- οδηγείτε μέχρι 40–60 km την ημέρα,
- το αυτοκίνητο μένει στο σπίτι τουλάχιστον 8–10 ώρες τη νύχτα,
- έχετε plug-in υβριδικό με μπαταρία 10–25 kWh,
- φορτίζετε περιστασιακά σε εξοχικό ή σε συγγενείς.
Δεν φτάνει αν κάνετε πολλά χιλιόμετρα, αν έχετε δύο ηλεκτρικά ή αν θέλετε να γεμίζετε γρήγορα πριν από ταξίδια. Τότε αξίζει ένα wallbox. Αν μένετε σε πολυκατοικία με κοινόχρηστο πάρκινγκ, δείτε και τον οδηγό φόρτιση σε πολυκατοικία.
Το κόστος
Η κιλοβατώρα κοστίζει όσο και με wallbox, περίπου 0,13–0,20 €/kWh ανάλογα με το τιμολόγιο, με λίγο μεγαλύτερες απώλειες λόγω της χαμηλής ισχύος. Ακόμα κι έτσι, το σούκο βγαίνει πολύ φθηνότερο από τους δημόσιους φορτιστές. Υπολογίστε το κόστος για το δικό σας αυτοκίνητο με τον υπολογιστή κόστους φόρτισης.
Τελικά
Η φόρτιση σε πρίζα σούκο δεν είναι από μόνη της επικίνδυνη. Γίνεται επικίνδυνη με παλιά πρίζα, αμφίβολη καλωδίωση ή μπαλαντέζα. Με έναν έλεγχο από ηλεκτρολόγο, έναν καλό φορητό φορτιστή και λογική ρύθμιση ρεύματος, είναι μια πολύ αξιοπρεπής λύση για όσους κινούνται κυρίως στην πόλη, και ένας φθηνός τρόπος να ξεκινήσετε πριν αποφασίσετε για wallbox.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι ασφαλές να φορτίζω ηλεκτρικό σε απλή πρίζα σούκο;
Ναι, εφόσον η πρίζα, η γραμμή και ο πίνακας είναι σε καλή κατάσταση και χρησιμοποιείτε τον φορητό φορτιστή του κατασκευαστή. Ο βασικός κίνδυνος είναι να ζεσταθούν φθαρμένες ή χαλαρές επαφές, γι' αυτό καλό είναι να ρίξει μια ματιά στην εγκατάσταση ένας ηλεκτρολόγος.
Πόση ώρα θέλει η φόρτιση ηλεκτρικού σε σούκο;
Με περίπου 2–2,3 kW βάζετε 10–13 km αυτονομίας την ώρα. Σε μια νύχτα (10 ώρες) παίρνετε περίπου 100–130 km, ενώ μια μπαταρία 50–60 kWh θέλει πάνω από ένα εικοσιτετράωρο για να γεμίσει από σχεδόν άδεια.
Μπορώ να χρησιμοποιήσω μπαλαντέζα ή πολύπριζο;
Όχι. Μπαλαντέζες, πολύπριζα και καρούλια δεν είναι φτιαγμένα για συνεχές φορτίο πολλών ωρών και είναι από τις πιο συχνές αιτίες υπερθέρμανσης. Αν η πρίζα δεν φτάνει, χρειάζεται νέα πρίζα από ηλεκτρολόγο.
Πρέπει να ρυθμίσω χαμηλότερο ρεύμα φόρτισης;
Σε παλιά ή αμφίβολη εγκατάσταση, ναι. Οι περισσότεροι φορητοί φορτιστές και πολλά αυτοκίνητα σας αφήνουν να επιλέξετε 6, 8 ή 10 A. Η φόρτιση κρατάει περισσότερο, αλλά η πρίζα ζεσταίνεται πολύ λιγότερο.