Ταξίδι με ηλεκτρικό αυτοκίνητο στην Ελλάδα: διαδρομές και φόρτιση
Πριν από λίγα χρόνια, το Αθήνα–Θεσσαλονίκη με ηλεκτρικό ήταν περιπέτεια. Σήμερα, στους μεγάλους άξονες, θέλει απλώς λίγο προγραμματισμό. Οι ταχυφορτιστές έχουν πυκνώσει σε εθνικές και πόλεις, τα apps δείχνουν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο αν ένας φορτιστής είναι ελεύθερος και τα καινούργια μοντέλα φορτίζουν πολύ πιο γρήγορα. Κενά υπάρχουν ακόμη, κυρίως στην ενδοχώρα και στα ορεινά. Παρακάτω θα βρείτε τι ισχύει σε κάθε μεγάλη διαδρομή και πώς να οργανώσετε τις στάσεις.
Βασικοί κανόνες πριν ξεκινήσετε
- Μετράει η πραγματική αυτονομία, όχι η WLTP. Με 120–130 km/h στην εθνική η κατανάλωση ανεβαίνει αισθητά. Υπολογίστε περίπου το 70–80% της επίσημης αυτονομίας το καλοκαίρι, και λιγότερο τον χειμώνα ή σε ανηφόρες. Περισσότερα στον οδηγό για την αυτονομία ηλεκτρικού.
- Φορτίζετε από 10% έως 80%, όχι από 0 έως 100%. Η καμπύλη φόρτισης είναι γρήγορη στα χαμηλά ποσοστά και πέφτει πολύ μετά το 80%, γι' αυτό δύο σύντομες στάσεις βγαίνουν συνήθως πιο γρήγορα από μία μεγάλη.
- Να έχετε πάντα σχέδιο Β. Αν ο φορτιστής που υπολογίζατε είναι χαλασμένος ή πιασμένος, πρέπει να φτάνετε άνετα στον επόμενο. Μην κατεβαίνετε κάτω από 10–15% χωρίς λόγο.
- Μάθετε τα βύσματα. Σχεδόν όλα τα σύγχρονα αυτοκίνητα στην Ευρώπη φορτίζουν DC με CCS2. Δείτε τον οδηγό για τους τύπους φορτιστών.
Αθήνα–Θεσσαλονίκη (περίπου 500 km)
Η ΠΑΘΕ είναι ο καλύτερα εξοπλισμένος άξονας της χώρας. Ταχυφορτιστές διαφόρων δικτύων υπάρχουν σε σταθμούς εξυπηρέτησης του αυτοκινητοδρόμου και σε πόλεις κοντά στην εθνική. Η Tesla, για παράδειγμα, έχει Supercharger στην Αταλάντη, στη Λάρισα και στη Θεσσαλονίκη. Σε πολλούς Superchargers στην Ελλάδα φορτίζουν πλέον και αυτοκίνητα άλλων μαρκών μέσω του app της Tesla, συνήθως με ακριβότερη χρέωση από ό,τι οι κάτοχοι Tesla.
Τυπικό πλάνο για αυτοκίνητο με πραγματική αυτονομία περίπου 300 km στον αυτοκινητόδρομο:
- Ξεκινάτε από την Αθήνα με 90–100%.
- Σταματάτε κάπου στο ύψος της Λαμίας ή της Αταλάντης, όταν η μπαταρία πέσει στο 20–25%, και φορτίζετε ως το 70–80%.
- Κάνετε μια δεύτερη σύντομη στάση στη Λάρισα ή στην Κατερίνη, ή πάτε κατευθείαν Θεσσαλονίκη αν σας παίρνει η μπαταρία.
Ένα αυτοκίνητο με μεγάλη μπαταρία και γρήγορη φόρτιση συχνά τα καταφέρνει με μία στάση 20–30 λεπτών. Με ένα μικρό αυτοκίνητο πόλης υπολογίστε δύο ή τρεις.
Αθήνα–Πάτρα (περίπου 210 km) και Ολυμπία Οδός
Από τις μεγάλες διαδρομές, αυτή είναι η πιο εύκολη. Τα περισσότερα σύγχρονα ηλεκτρικά τη βγάζουν χωρίς στάση ή με μία μικρή, για σιγουριά. Στον Ψαθόπυργο, λίγο πριν από την Πάτρα, υπάρχουν Superchargers, ενώ ταχυφορτιστές άλλων δικτύων θα βρείτε σε σταθμούς εξυπηρέτησης της Ολυμπίας Οδού και μέσα στην Πάτρα. Αν συνεχίζετε για Πύργο και Αρχαία Ολυμπία, φορτίστε στην Πάτρα ή εκεί κοντά.
Αθήνα–Καλαμάτα (περίπου 240 km) και Μορέας
Ο αυτοκινητόδρομος Κόρινθος–Τρίπολη–Καλαμάτα έχει μεγάλες ανηφόρες ως την Τρίπολη και εκεί η κατανάλωση ανεβαίνει. Στην κατηφόρα προς την Καλαμάτα παίρνετε πίσω ενέργεια με την ανάκτηση. Στην πράξη:
- Ξεκινήστε με γεμάτη μπαταρία και σκεφτείτε μια στάση στην Κόρινθο ή στην Τρίπολη.
- Μην κρίνετε την αυτονομία από την πρώτη ώρα ανηφόρας. Στην κατηφόρα η μέση κατανάλωση ισορροπεί.
- Για Μάνη και Μεσσηνία, ρωτήστε από πριν αν το κατάλυμα έχει φορτιστή ή αν υπάρχει κάποιος κοντά.
Εγνατία Οδός (Ηγουμενίτσα–Θεσσαλονίκη–Αλεξανδρούπολη)
Για ηλεκτρικό, η Εγνατία είναι ο πιο δύσκολος άξονας: μεγάλες αποστάσεις, ορεινά τμήματα και κανονικός χειμώνας. Η κάλυψη έχει βελτιωθεί και υπάρχουν ταχυφορτιστές σε πόλεις όπως τα Ιωάννινα (εδώ υπάρχει και Supercharger), η Κοζάνη, η Βέροια, η Θεσσαλονίκη, η Καβάλα και η Ξάνθη. Συχνά όμως θα χρειαστεί να βγείτε από τον αυτοκινητόδρομο για να φορτίσετε.
- Τον χειμώνα, στο κομμάτι Ιωάννινα–Μέτσοβο–Γρεβενά, υπολογίστε 25–35% λιγότερη αυτονομία. Η αντλία θερμότητας βοηθάει πολύ.
- Φορτίστε πάντα πριν από τα μεγάλα ορεινά τμήματα, ακόμη κι αν «θεωρητικά» βγαίνετε.
Αττική Οδός και φόρτιση γύρω από την Αθήνα
Μέσα στην Αττική η κάλυψη είναι πυκνή. Ταχυφορτιστές υπάρχουν σε εμπορικά κέντρα, πρατήρια και σταθμούς εξυπηρέτησης, και στο Μαρούσι υπάρχει Supercharger. Όταν ξεκινάτε για ταξίδι, συχνά βολεύει να «συμπληρώσετε» λίγο έξω από την πόλη, ώστε να μπείτε στην εθνική με υψηλό ποσοστό. Δείτε τον χάρτη φορτιστών Αθήνας και Θεσσαλονίκης.
Ηλεκτρικό και πλοίο: ο κανόνας του 40%
Από τον Απρίλιο του 2024 ισχύει εγκύκλιος του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής για τα οχήματα εναλλακτικών καυσίμων στα πλοία. Τι προβλέπει:
- Τα ηλεκτρικά και τα plug-in υβριδικά επιβιβάζονται με μπαταρία έως 40%. Το πλήρωμα μπορεί να σας ζητήσει να δει την ένδειξη.
- Δεν ταξιδεύουν ασυνόδευτα.
- Αν η μπαταρία έχει εμφανή βλάβη, το όχημα δεν γίνεται δεκτό.
- Μέσα στο πλοίο δεν μπορείτε να φορτίσετε.
Ο κανόνας έχει επικριθεί έντονα ως ελληνική ιδιαιτερότητα, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει στους όρους μεταφοράς των εταιρειών. Επειδή μπορεί να αλλάξει, ελέγξτε τους όρους της ακτοπλοϊκής πριν ταξιδέψετε.
Πρακτικά: φτάνετε στο λιμάνι με 30–40%, άρα πρέπει να ξέρετε πού θα φορτίσετε αμέσως μόλις κατεβείτε από το πλοίο. Βρείτε από πριν φορτιστές κοντά στο λιμάνι άφιξης. Περισσότερα στον οδηγό για το ηλεκτρικό στα νησιά.
Apps για τον σχεδιασμό: ποιο για τι
| Εφαρμογή | Πού είναι καλή | Αδυναμία |
|---|---|---|
| A Better Routeplanner (ABRP) | Υπολογίζει στάσεις και ποσοστό άφιξης ανάλογα με μοντέλο, ταχύτητα και καιρό | Για όλες τις λειτουργίες θέλει συνδρομή |
| PlugShare | Σχόλια και φωτογραφίες χρηστών, «check-in» για το αν δουλεύει ο φορτιστής | Οι τιμές συχνά λείπουν |
| Chargemap | Καλή κάλυψη στην Ευρώπη, μία κάρτα για πολλά δίκτυα | Λίγα σχόλια για την Ελλάδα |
| reCharge (Υπ. Μεταφορών) | Επίσημα στοιχεία από το Μητρώο Υποδομών Φόρτισης (ΜΥΦΑΗ), με τιμές και διαθεσιμότητα | Λίγα εργαλεία σχεδιασμού |
| Apps των δικτύων | Ξεκινάτε τη φόρτιση και πληρώνετε | Θα χρειαστείτε αρκετά |
Ένας συνδυασμός που δουλεύει: σχεδιάζετε στο ABRP, ελέγχετε κάθε σταθμό στο PlugShare και συγκρίνετε κόστος στη σύγκριση τιμών φόρτισης. Για το συνολικό κόστος του ταξιδιού δείτε τον υπολογιστή κόστους φόρτισης.
Πόσο κοστίζει ένα ταξίδι
Ένα μεσαίο ηλεκτρικό καίει περίπου 17–22 kWh/100 km στην εθνική, άρα για 500 km θέλει γύρω στις 85–110 kWh. Στους δημόσιους ταχυφορτιστές η κιλοβατώρα είναι συνήθως πολύ ακριβότερη από ό,τι στο σπίτι. Η φόρτιση στον δρόμο κοστίζει λοιπόν περισσότερο, αλλά τις περισσότερες φορές βγαίνει ακόμη ανταγωνιστική απέναντι στη βενζίνη. Αναλυτικά στον οδηγό πόσο κοστίζει η φόρτιση.
Λίστα ελέγχου πριν το ταξίδι
- [ ] Φορτίστε στο σπίτι έως 90–100% το βράδυ πριν φύγετε.
- [ ] Σχεδιάστε τη διαδρομή στο ABRP με ρεαλιστική ταχύτητα.
- [ ] Σημειώστε δύο φορτιστές για κάθε στάση, έναν κύριο κι έναν εναλλακτικό.
- [ ] Κατεβάστε και δοκιμάστε από πριν τα apps των δικτύων και περάστε κάρτα πληρωμής.
- [ ] Πάρτε μαζί το καλώδιο Type 2 για AC φόρτιση σε ξενοδοχεία και προορισμούς.
- [ ] Ρωτήστε αν το κατάλυμα έχει φορτιστή. Αν φορτίζετε όλη τη νύχτα, έχετε λύσει το θέμα.
- [ ] Αν μπαίνετε σε πλοίο, φτάστε στο λιμάνι με 30–40% και βρείτε φορτιστή στο λιμάνι άφιξης.
- [ ] Ενεργοποιήστε το preconditioning της μπαταρίας πριν από τον ταχυφορτιστή, αν το αυτοκίνητο το υποστηρίζει.
- [ ] Ελέγξτε τις πιέσεις των ελαστικών. Επηρεάζουν την κατανάλωση περισσότερο απ' όσο νομίζετε.
Τι δεν πάει ακόμη καλά
- Στις μεγάλες εξόδους, παραμονές Δεκαπενταύγουστου και Πάσχα, μπορεί να περιμένετε σειρά στους δημοφιλείς φορτιστές. Αν γίνεται, ταξιδέψτε άλλες μέρες.
- Κάποιοι φορτιστές είναι εκτός λειτουργίας ή δίνουν λιγότερη ισχύ από την ονομαστική. Γι' αυτό χρειάζεστε σχέδιο Β.
- Θα χρειαστείτε αρκετά apps. Η πληρωμή με ανέπαφη κάρτα απλώνεται, όμως δεν την έχουν ακόμη όλοι οι σταθμοί.
Με δυο λόγια
Στους κεντρικούς άξονες, το ταξίδι με ηλεκτρικό στην Ελλάδα έχει γίνει πια κάτι συνηθισμένο. Θέλει λίγο περισσότερο προγραμματισμό από ένα βενζινοκίνητο και μερικές στάσεις για καφέ. Το μεγαλύτερο «αγκάθι» δεν είναι ο δρόμος αλλά το πλοίο, με τον κανόνα του 40%. Ξεκινήστε από τον χάρτη με όλους τους φορτιστές και καλό δρόμο.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορώ να πάω Αθήνα–Θεσσαλονίκη με ηλεκτρικό χωρίς άγχος;
Ναι. Η απόσταση είναι περίπου 500 km και στον άξονα υπάρχουν πια αρκετοί ταχυφορτιστές, σε σταθμούς εξυπηρέτησης και σε πόλεις όπως η Αταλάντη, η Λαμία και η Λάρισα. Ένα σύγχρονο ηλεκτρικό θέλει συνήθως μία ή δύο στάσεις των 20–35 λεπτών.
Μπορώ να φορτίσω το ηλεκτρικό μέσα στο πλοίο;
Όχι. Στα γκαράζ των ελληνικών πλοίων δεν υπάρχει φόρτιση. Επιπλέον, από τον Απρίλιο του 2024 ισχύει εγκύκλιος του Υπουργείου Ναυτιλίας σύμφωνα με την οποία τα ηλεκτρικά και τα plug-in υβριδικά μπαίνουν στο πλοίο με μπαταρία έως 40%.
Ποια εφαρμογή είναι καλύτερη για σχεδιασμό ταξιδιού με ηλεκτρικό;
Για τον υπολογισμό των στάσεων, το A Better Routeplanner (ABRP) δεν έχει αντίπαλο. Για το αν είναι ελεύθερος ένας φορτιστής και τι γράφουν οι χρήστες, κοιτάξτε PlugShare ή Chargemap. Τις επίσημες τιμές θα τις βρείτε στο app reCharge του Υπουργείου Μεταφορών.
Αξίζει να φορτίζω μέχρι 100% πριν από μεγάλο ταξίδι;
Στο σπίτι, πριν φύγετε, μπορείτε άνετα να φορτίσετε στο 100%, αρκεί να ξεκινήσετε σύντομα. Στους ταχυφορτιστές όμως συνήθως συμφέρει να σταματάτε στο 70–80%, γιατί από εκεί και πάνω η ταχύτητα πέφτει αισθητά.