Τύποι φορτιστών και βυσμάτων: Type 2, CCS2, CHAdeMO, AC και DC
Την πρώτη φορά που θα σταματήσετε σε σταθμό φόρτισης, οι όροι μάλλον θα σας μπερδέψουν: Type 2, CCS, Mode 3, AC, DC, kW. Ευτυχώς, στην Ευρώπη τα πρότυπα έχουν σχεδόν ενοποιηθεί, και με ένα καινούργιο ηλεκτρικό πιθανότατα σας αρκεί να ξέρετε δύο βύσματα. Παρακάτω εξηγούμε και τα υπόλοιπα, ώστε να ξέρετε τι βλέπετε και γιατί η φόρτιση δεν είναι πάντα τόσο γρήγορη όσο γράφει η ταμπέλα.
AC και DC: η βασική διαφορά
Η μπαταρία του αυτοκινήτου αποθηκεύει συνεχές ρεύμα (DC), ενώ το δίκτυο δίνει εναλλασσόμενο (AC). Κάπου πρέπει να γίνει η μετατροπή, και από το πού γίνεται εξαρτάται η ταχύτητα.
- Στη φόρτιση AC ο σταθμός δίνει εναλλασσόμενο ρεύμα και τη μετατροπή την αναλαμβάνει ο ενσωματωμένος φορτιστής (on-board charger, OBC) του αυτοκινήτου. Αφού πρέπει να χωράει μέσα στο αυτοκίνητο, η ισχύς του είναι περιορισμένη: συνήθως 7,4 ή 11 kW, σπανιότερα 22 kW. Έτσι φορτίζετε στο σπίτι, στη δουλειά ή στο σούπερ μάρκετ.
- Στη φόρτιση DC ο μετατροπέας, ογκώδης και ακριβός, βρίσκεται μέσα στον σταθμό και στέλνει συνεχές ρεύμα κατευθείαν στην μπαταρία. Η ισχύς κυμαίνεται από 50 έως και 350 kW. Αυτοί είναι οι ταχυφορτιστές στους αυτοκινητόδρομους και στα πρατήρια.
Ο κανόνας είναι απλός: AC όταν το αυτοκίνητο μένει παρκαρισμένο για ώρες, DC όταν βιάζεστε.
Τα βύσματα που θα συναντήσετε
Type 2 (Mennekes)
Το ευρωπαϊκό πρότυπο για φόρτιση AC. Έχει επτά ακίδες και φορτίζει μονοφασικά ή τριφασικά έως 22 kW (σε ελάχιστες περιπτώσεις και 43 kW). Τα περισσότερα wallbox και οι δημόσιοι φορτιστές AC έχουν είτε δικό τους καλώδιο Type 2 είτε υποδοχή για το δικό σας. Γι' αυτό καλό είναι να κουβαλάτε πάντα στο πορτμπαγκάζ ένα καλώδιο Type 2 σε Type 2.
CCS2 (Combo 2)
Πρόκειται για το Type 2 με δύο επιπλέον χοντρές ακίδες από κάτω για το DC. Το αυτοκίνητο έχει μία υποδοχή που δέχεται και τα δύο: το καλώδιο Type 2 μπαίνει στο επάνω μέρος για AC, ενώ το καλώδιο CCS2 του ταχυφορτιστή πιάνει ολόκληρη την υποδοχή για DC. Στην Ευρώπη το CCS2 είναι το υποχρεωτικό πρότυπο για ταχυφόρτιση και το έχουν σχεδόν όλα τα καινούργια ηλεκτρικά, μαζί και οι Tesla που πουλιούνται εδώ.
CHAdeMO
Ιαπωνικό πρότυπο για DC, που θα το βρείτε κυρίως στα παλαιότερα Nissan Leaf και σε ορισμένα παλαιότερα plug-in υβριδικά. Σιγά σιγά εξαφανίζεται: η νέα γενιά του Leaf πέρασε σε CCS2 και πολλοί καινούργιοι ταχυφορτιστές στην Ελλάδα έχουν μόνο CCS2. Αν το αυτοκίνητό σας έχει CHAdeMO, πριν ξεκινήσετε ελέγχετε πάντα στον χάρτη φορτιστών αν ο σταθμός έχει το βύσμα.
Type 1
Το παλιό πρότυπο AC για αμερικανικά και ορισμένα ασιατικά αυτοκίνητα (π.χ. το Leaf πρώτης γενιάς και παλαιότερα PHEV). Φορτίζει μόνο μονοφασικά. Στους ελληνικούς φορτιστές συνδέεται με καλώδιο Type 1 σε Type 2.
Σούκο (Schuko)
Η γνωστή οικιακή πρίζα. Για ηλεκτρικό τη χρησιμοποιείτε μόνο με φορητό φορτιστή, που έχει κουτί ελέγχου πάνω στο καλώδιο, και η ισχύς είναι περίπου 2–2,3 kW. Βολική για ώρα ανάγκης, αργή για καθημερινή χρήση. Δείτε αναλυτικά τον οδηγό φόρτιση σε σούκο.
Tesla
Στην Ευρώπη οι Tesla έχουν CCS2 και Type 2, όπως όλα τα αυτοκίνητα. Το NACS, για το οποίο διαβάζετε στις ΗΠΑ, δεν αφορά την ελληνική αγορά. Πολλοί σταθμοί Supercharger δέχονται και άλλες μάρκες μέσω της εφαρμογής της Tesla, συνήθως με διαφορετική τιμή για όσους δεν έχουν Tesla ή συνδρομή.
| Βύσμα | Ρεύμα | Τυπική ισχύς | Πού το βρίσκετε |
|---|---|---|---|
| Σούκο (μέσω φορητού φορτιστή) | AC | 2–2,3 kW | Σπίτι, εξοχικό |
| Type 1 | AC | έως 7,4 kW | Παλαιότερα αυτοκίνητα, με καλώδιο-προσαρμογέα |
| Type 2 | AC | 3,7–22 kW | Wallbox, σούπερ μάρκετ, δήμοι, ξενοδοχεία |
| CCS2 | DC | 50–350 kW | Ταχυφορτιστές σε αυτοκινητόδρομους και πόλεις |
| CHAdeMO | DC | συνήθως έως 50 kW | Παλαιότεροι ταχυφορτιστές |
Τα Mode 1 έως 4
Τα «Mode» δεν αφορούν το βύσμα, αλλά τον τρόπο φόρτισης και το επίπεδο ασφάλειας.
- Mode 1: απευθείας σύνδεση σε πρίζα, χωρίς καμία επικοινωνία ή προστασία. Δεν χρησιμοποιείται σε αυτοκίνητα.
- Mode 2: φόρτιση από κοινή ή βιομηχανική πρίζα (σούκο ή CEE), με κουτί ελέγχου και προστασίας πάνω στο καλώδιο. Είναι ο λεγόμενος granny charger.
- Mode 3: φόρτιση AC από σταθερό σταθμό (wallbox ή δημόσιο φορτιστή) που επικοινωνεί με το αυτοκίνητο. Εδώ χρησιμοποιείτε το καλώδιο Type 2 που κουβαλάτε.
- Mode 4: φόρτιση DC με καλώδιο μόνιμα στερεωμένο στον σταθμό. Έτσι δουλεύουν οι ταχυφορτιστές.
Αν ψάχνετε καλώδιο για τους δημόσιους φορτιστές AC, αυτό που θέλετε λέγεται «Mode 3 Type 2». Πάρτε τριφασικό 32 A, για να καλύπτει κάθε περίπτωση, με μήκος 5–7 μέτρα.
Πώς βγαίνει η πραγματική ισχύς φόρτισης
Η ισχύς που θα πάρετε είναι πάντα η μικρότερη από τις εξής:
- την ισχύ του σταθμού,
- την ισχύ που δέχεται το αυτοκίνητο (OBC για AC, μέγιστη ισχύ DC για ταχυφόρτιση),
- το ρεύμα που αντέχει το καλώδιο,
- την κατάσταση της μπαταρίας εκείνη τη στιγμή.
Ένα παράδειγμα: συνδέετε αυτοκίνητο με μονοφασικό OBC 7,4 kW σε δημόσιο φορτιστή 22 kW. Δεν θα ξεπεράσει τα 7,4 kW. Αν ο σταθμός είναι τριφασικός με όριο 16 A ανά φάση, μπορεί να πάρει μόνο 3,7 kW. Γι' αυτό χρειάζεται να ξέρετε πόση ισχύ AC δέχεται το αυτοκίνητό σας. Θα τη βρείτε στη σελίδα κάθε μοντέλου, στις τιμές και προδιαγραφές μοντέλων.
Για τη διαφορά ανάμεσα σε kW (ισχύς) και kWh (ενέργεια), δείτε τον οδηγό kW και kWh.
Η καμπύλη φόρτισης
Στη φόρτιση DC η ισχύς δεν μένει σταθερή. Κάθε αυτοκίνητο έχει τη δική του καμπύλη φόρτισης:
- Σε χαμηλό ποσοστό (10–20%) η μπαταρία δέχεται τη μέγιστη ισχύ της.
- Στο μεσαίο φάσμα (20–60%) η ισχύς συνήθως πέφτει σταδιακά.
- Πάνω από 80% πέφτει απότομα, συχνά κάτω από το ένα τρίτο της μέγιστης, για να προστατευτούν τα στοιχεία της μπαταρίας.
Γι' αυτό οι κατασκευαστές δίνουν χρόνο φόρτισης «10–80%». Το τελευταίο 20% μπορεί να κρατήσει σχεδόν όσο όλο το 10–80%. Στο ταξίδι συμφέρουν οι συχνότερες και πιο σύντομες στάσεις: φτάνετε στον σταθμό με χαμηλό ποσοστό και φεύγετε στο 70–80%.
Δύο αυτοκίνητα με την ίδια «μέγιστη ισχύ» μπορεί να θέλουν πολύ διαφορετικό χρόνο στην πράξη. Αυτό που κρατά 150 kW μέχρι το 50% είναι πολύ ταχύτερο από εκείνο που αγγίζει τα 200 kW για ένα λεπτό και μετά πέφτει στα 80. Τα αυτοκίνητα με αρχιτεκτονική 800 V συνήθως κρατούν υψηλή ισχύ για περισσότερη ώρα.
Γιατί δεν φορτίζει στη μέγιστη ισχύ
Αν το αυτοκίνητο γράφει «έως 150 kW» και ο σταθμός δίνει 70, συνήθως φταίει κάποιο από τα παρακάτω:
- Η θερμοκρασία της μπαταρίας. Μια κρύα μπαταρία δέχεται λιγότερη ισχύ. Αν το αυτοκίνητο έχει preconditioning, ενεργοποιήστε το βάζοντας τον φορτιστή ως προορισμό στην πλοήγηση. Και το καλοκαίρι, μετά από πολλά χιλιόμετρα στους 38 °C ή διαδοχικές ταχυφορτίσεις, η μπαταρία ζεσταίνεται και μπορεί να κόψει ισχύ.
- Το ποσοστό φόρτισης: πάνω από 60–80% η ισχύς πέφτει, και αυτό είναι φυσιολογικό.
- Μοιρασμένη ισχύς. Πολλοί σταθμοί με δύο καλώδια τη μοιράζουν όταν φορτίζουν δύο αυτοκίνητα μαζί.
- Ο διαχειριστής έχει περιορίσει τον σταθμό. Ορισμένοι δουλεύουν κάτω από την ονομαστική τους ισχύ, επειδή η παροχή δεν φτάνει.
- Χαμηλή τάση μπαταρίας. Όταν η μπαταρία είναι σχεδόν άδεια, η τάση είναι χαμηλότερη, άρα και η ισχύς για το ίδιο ρεύμα.
- Ένας παλιός ή χαλασμένος σταθμός. Συμβαίνει. Δοκιμάστε άλλη θέση στον ίδιο σταθμό.
Ποιον φορτιστή να διαλέξετε στην πράξη
- Για την καθημερινή χρήση στην πόλη, AC Type 2. Βγαίνει φθηνότερα και είναι πιο ήπια για την μπαταρία.
- Στο ταξίδι, DC CCS2, ιδανικά από 100 kW και πάνω, ώστε η στάση να κρατά 20–30 λεπτά. Περισσότερα στον οδηγό ταξίδι με ηλεκτρικό.
- Όσο για το κόστος, η DC κοστίζει συνήθως περισσότερο ανά kWh από την AC. Συγκρίνετε δίκτυα στη σελίδα τιμών φόρτισης.
- Στο σπίτι, wallbox 7,4 ή 11 kW, ανάλογα με την παροχή σας. Δείτε τον οδηγό για wallbox στο σπίτι.
Με δυο λόγια
Με ένα σύγχρονο ηλεκτρικό στην Ελλάδα σας αρκούν δύο πράγματα: Type 2 για τη φόρτιση AC, με δικό σας καλώδιο, και CCS2 για την ταχυφόρτιση DC, με το καλώδιο του σταθμού. Η πραγματική ταχύτητα εξαρτάται από τον πιο αδύναμο κρίκο της αλυσίδας και από την καμπύλη φόρτισης του αυτοκινήτου σας. Αν τα έχετε καταλάβει αυτά, εξηγούνται σχεδόν όλες οι «παραξενιές» της φόρτισης.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιο βύσμα έχουν τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα στην Ελλάδα;
Σχεδόν όλα τα καινούργια ηλεκτρικά στην Ευρώπη έχουν υποδοχή CCS2: στο επάνω μέρος μπαίνει το Type 2 για αργή φόρτιση AC και στο κάτω, με τις δύο χοντρές ακίδες, η ταχυφόρτιση DC. Εξαιρούνται κάποια παλαιότερα μοντέλα με CHAdeMO ή Type 1.
Ποια είναι η διαφορά AC και DC φόρτισης;
Στη φόρτιση AC το ρεύμα γίνεται συνεχές μέσα στο αυτοκίνητο, από τον ενσωματωμένο φορτιστή, που συνήθως σταματά στα 7–11 kW. Στη DC η μετατροπή γίνεται στον σταθμό, ο οποίος στέλνει ρεύμα κατευθείαν στην μπαταρία με πολύ μεγαλύτερη ισχύ, από 50 έως 350 kW.
Γιατί το αυτοκίνητό μου φορτίζει πιο αργά από την ισχύ του φορτιστή;
Την ισχύ την ορίζει ο πιο αδύναμος κρίκος: ο φορτιστής, το αυτοκίνητο, η θερμοκρασία και το ποσοστό φόρτισης της μπαταρίας. Πάνω από περίπου 80% η ισχύς πέφτει επίτηδες, για να προστατευτεί η μπαταρία.
Μπορώ να φορτίσω σε Tesla Supercharger με άλλη μάρκα;
Ναι, σε πολλούς Supercharger στην Ευρώπη, μέσω της εφαρμογής της Tesla. Χωρίς συνδρομή η τιμή είναι συνήθως υψηλότερη. Οι Tesla της ευρωπαϊκής αγοράς έχουν το ίδιο βύσμα CCS2 με όλα τα άλλα αυτοκίνητα.